Llapan taytaykuna,
mamaykuna, Pacha Mamanchikmantapas, apunchikkunamantapas kallpatapas, allin
yuyaytapas mañarikuspam napaykamuykichiktaq, rimapayamusqaykichiktaq. Arí, chay
huñukuykunaqa kananpunim; ichaqa yachay wasikunapi llamk’aq kikin
yachachiqkunari, ¿maypitaq karqanku? Paykunari, ¿mana simiyuqchu, mana
qalluyuqchu, mana chakiyuqchu kanku chaytaq chay huñukuymanri mana rirqankuchu?
Chay hatun huñukuypa sutinqa “… Iskay simipi, iskay kawsaypi
yachachinakuymantam” karqan; chayri, ¿imaraykutaq kikin yachachiqkunari mana
chay huñukuypi karqankuchu? Icha, ¿manachu iskay simipi iskay kawsaypi
yachachiqkunaqa kanpas? Qusqu suyumantaqa manam iskay simipi, iskay kawsaypi
yachachiqkunataqa rikurqanichu; kaqtaq Aswan Karu llaqtamantapas kallarqankutaqchu.
icha kay huñukuyqa Aspikunallapaqchu karqanpas? Chaypas kachun, imapas kachun,
ichaqa runa siminchikkunatapas, qhichwa siminchiktapas, tayta mamanchikpa
mikhuyninkunatapas, hampinkunatapas, yachayninkunatapas, kawsayninkunatapas
amapunitaq chinkachisunpaschu, sarunchakusunpaschu, qunqasunchikpaschu, icha.
¿ima ninkichiktaqchu?
 |
| XI Congreso Nacional y III Internacional de Educación Intercultural Bilingüe (EIB) en Puno demandaron a los partidos y movimientos políticos a que presenten planes y propuestas claras para la atención de la diversidad cultural y lingüística del país. |
Kay p’unchawkuna Pacha Mamanchikpas, ñuqanchikpas, llapan wawqi pananchikkunapas anchatam muchuchkanchik, hatun llakipim tarikunchik; chay mana allinkuna chinkarinanpaqqa tayta mamanchikpa ñawpaq kawsaynintapuni kallpachasunchikpas, kawsarichisunchikpas, kaqllataq runa siminchikkunatapas kallpachasunchikpuni; chayraykutaq watapaq kamachikuq munachikuqkunataqa imatachus runa siminchikrayku ruranqaku, runa kawsayninchikrayku ruranqaku chaykunata huk qillqasqapi siq’ichisunchik. Chaypim ninan: “Runa simikuna sí, kastilla simi sí, hawa llaqta simikuna sí” nispa, kaqtaq runa kawsayninchikpas sí. Munachikusqankumanhinataq paykunatapas, wakkunatapas kamachiqninchikpaq akllakusunchik. Ñuqanchikpas akllachikuytam atinchik, ¿riki?
Juntos programapim machuchanchikkunapas, payachanchikkunapas wawakunata runa simipi runa kawsaymanta sapa p’unchaw rimapayachunku, icha, ¿qamta manachu hatun taytayki, hatun mamayki runa simipi rimapayarqasunki? Chay hatun yachayta ari amataq chinkachisunchikchu. Ch’awchukunaqa hawachankuman yachayninkuta saqichunkupuni, chaykunataqa wawakunapas irqichamanta uyarinankupunim.
Aswan hatun huchayuqqa wayra wasi radio emkisorakunam, karumanta uyarikuqpas, rikuchikuqpas TV programakunam, qillqaspa willakuq periodicokunam; paykunam kastilla simillapi lluqsimuspa runa siminchikkunataqa qunqachichkawanchik. Kay willakuqkunata ari mañakusunchik, kaqtaq kamachiqninchikkunatapas chaykunapiqa runa siminchikkuna rikhurinanpunim; ichaqa ñuqanchikpas runa simipipuni ari rimasunchikpas, qillqasunchikpas; mana chayri, ¿imatam, pipaqmi Radio Nacionalpas, Estadop TVninpas, El Peruanopas llamk’anku? ¿Hawa llaqta runakunapas? Ñuqanchikri, ¿manachu kay kikin Perú Mama llaqtamanta kanchik? Estadop willakuqninkunam ñawpaqtaqa siminchikkunatapas, kawsayninchikkunatapas kallpachanantaq, chaykunapitaq willakamunanku.
¿Imaraykutaq runa siminchikkunari pisipachkanpuni? Chayqa llapan ministeriokunap oficinanpi llamk’aqkuna ari mana runa siminchiktaqa apaykachankuchu, kaqtaq yachachiqkunapas mana ari runa siminchikpichu yachachinku; chayraykutaq runa siminchikpas, runa kawsayninchikkunapas chinkapuchkan, yaqapas qhipamanqa wañupunqa; chayri, ¿allinchu rikch’akusunki? Mana, ¿riki? Chaypachaqa runa siminchiktapas, runa kawsayninchiktapas maypiña kaspapas rimasunchikpuni, kallpachasunchikpuni ari. Chaypachaqa Pacha Mamanchikpas qhipa p’unchawman sumaqtam chaskipuwasunchik.
Chayllatam rimapayayta munarqani, ichaqa kutichimuwanki ari, ¿icha manachu qillqayta yachallankitaq? Chayri, ¿maytaq iskay simipi, iskay kawsaypi yachachiq kasqayki?
