24 septiembre 2016

Titi Qaqa quta jak’ana turismo amtanaka sartaykapxi

Uka turismo amtanakxa Santiago (Ojje) Uxi ukachaqana sartaykapxatayna. Uka markaxa Manku Qhapa suyunkataynawa. Ukhamaraki Tikina Municipio ukana Taqpachaxa Chuqi Apu markankiwa.



Uka markaruxa akhamata laqaki, uka saraña munasaxa, puripxsna. Chuqi Apu markata Wat’aqatakamaxa, llä tunka tunka Km. San Pablo de Tikina ukakamaxa pä tunka Km, ukjata San Pedro de Tikina ukakamaxa mä Km. Ukjata Santiago Uxi markaruxa tunka payani Km ukhamätaynawa.
 
Foto: Franz Gabriel Laime Pérez
San Pedro de Tikina Municipio ukaxa inti jalsuruxa Achakachi ukhamaraki Batallas Municipio ukanakampiwa qurpasi, inti jalantaruxa Pirwa markampiwa qurpasi, araxaruxa Achakachi, Ankuraymi ukhamaraki Karawuku Chawaya Municipio ukanakampiwa qurpasi. Aynacharuxa Tiwanaku, Pukarani ukhamaraki Waqi Municipio ukanakampiwa qurpasiraki.
 
Foto: Franz Gabriel Laime Pérez
Santiago Uxi markaxa mä  yaqha marka qurpankiri markawa. Ukaru thakhnama sarañawa. Ukaxa San Pedro de Tikinata aynacharu quta laknama sarañawa. Uka Uxi markaxa, Tiwanaku nayra pacha jach’a markanxa wali aytata ukhamaraki amtata markätapawa.
 
Foto: Franz Gabriel Laime Pérez
 Santiago Uxi markaxa khaya 15 chinuqa phaxsina mä 1963 marana, mä Kamachituqi cantón ukhama uñt’äwayxapxatayna. Sutipaxa kastilla aruna ukhamaraki aymara aruna sutinchatawa. Santiago sutixa uka católico uka sutita amuyt’atawa ukhamaraki Uxi uka sutixa qutana, thayana uma quta thiyaru jawq’katanisa, uxi uxi uxi sayixa ukata jutaraki. (Yatiyaniwa: Franz Laime Pérez, Qillqiwa: Felix Layme Pairumani)


18 septiembre 2016

AKAXA k’ariwa, siwa!

Noha Al-Sharnoubi  en el diario Al-Ahram
15 de septiembre de 2016

https://es-us.noticias.yahoo.com/el-periódico-más-vendido-de-egipto-denuncia-que-el-153816820.html
Egipto markana mä wali uñata periódico ukaxa, uka “Torres Gemelas” ukanaka awiyumpi tinkurataxa k’ariwa siwa. Uka tinkurayañatakixa, jupanaka pachpawa aliqata, juk’ampi yaqha markanakaru awqasina ch’axwañataki luraskapxi, siwa. Janiwa ukakïkisa, jupanakawa walja walja jaqinaka katuntatäñapataki ukhama luraskapxi, jani atentado ukhamanaka utjañapatki, siwa.
www.cubanet.org

Janiwa ukakïkiti, jupanakawa uka ISIS sata atentado luririnaksa wakiyapxi, siwa. Uka ñanqha luratanakaxa Oriente Medio sata markanaka k’arintasa juchachasa katuntasxañatakiwa, siwa.

Uka Torres Gemelas” ukanaka tinkurayañatakixa pachpa Washington ukana aliqata wakiyatawa, siwa.

“¿Khitisa pusi awiyuna katuntasitaxa inak jani kunaki uka EEUU jach’a markanaka alaxa pachapanxa t’uynaqakispa, mayaxa mayana qhiphapa, sapa 15 minitunxa, ukaxa chiqawa saspa?”
arquitecturas.files.wordpress.com

Putin Rusia markana jilïripasa “jupanakpacha atento lurasiskapxi sarakïnwa”, ukhamaraki mä yatiwainxa Israel markankiri, EEUU jach’a munañani markampi mayachasiriwa, ukhama uka pä utanaka tinkurayaski, siwa. Ukxaruxa jumawa yatxatxañama. (Jaqukipiwa: Félix Layme Pairumani)

Paritina thuqhuñanakawa utjawayi



Foto: Franz Laime - CTB
Mä Museo utt’ayapxatayna. Isla Pariti aylluna jilïrinakapaxa mä nayra pacha yänakani Museo utt'ayapxatayna. Ukaxa qhipha pachanakanxa wali wakiskiriwa, ukampikiwa chuymassa qhanartayapxsna, khitïtassa yatisiraksna. Kawkirusa sarañasa uksa amuyt’asiraksna. Markasana luratanakapaxa amuyusana ch’amapawa, wawanakasaru thakhiparu irpiriwa.

Tunka paqallquni uruna, aka sata qallta phasina, jichha 2016 marana taqi jaqiru, wawanakaru uñacht’äñataki jist’arawäpxatayna. Ukatsa uka walja yänakawa uñacht’ayañataki waljawa utjarakitayna. Ukanx jiwaki uñtkaya sarnaqkaya musparkaya waljachaqanakawa utjatayna.

Ukhama utt’aykasaxa, ukxa mä thuqhuña uñacht’äñampiwa jach’ancht’apxatayna. Ukatakixa pachpa ayllunkiri thuqhuri tamanaka ukhamaraki  yaqha ayllunakata jawillt’ata thuqhuri tamanaka jawst'atampiwa urucht'awäpxatayna.
Thuqhurinakaxa akïri ayllunakata: Pachjiri, Wakullina – Wari Chiku, Kumanä Alta ukankata jutapxatayna.  

Uka Isla Pariti uka aylluxa Los Andes suyunkiwa, ukaxa Titi Qaqa quta thiyankiwa ukhamaraki Puerto Pérez municipio ukankiwa, jilïri Municipio Concejaljilïrinakawa ukankana. Jupanakaxa markapana sartataparjamawa wali irnaqt’askapxi. Jupanakaxa museoutt’ayañxa, wali jak’a jaqinaka ukhamaraki jayankiri jaqinaka uñart’iri jutapxïpanwa mä museo chhijnuqaña amtawäpxatayna.


Foto: Franz Laime - CTB
Ukhamarusa, ukanxa, taqi kuna amparampi lurt'ata yänaka uñcht’ayapxatayna. Tuturata lurata yänaka, ch’illiwata lurt’ata yänaka. Ukhamaraki t’arwata qaputa ukata sawuta jani ukaxa p’itata yänaka uñacht’apxatayna. (Qillqiwa ParititpachaFLP)
 

Foto: Franz Laime - CTB
Foto: Franz Laime - CTB
Foto: Franz Laime - CTB


10 septiembre 2016

11-Septiembre ukata: 15 marata qhipharu

Qillqawi 9 de septiembre de 2016
 
http://www.taringa.net
Sapa agosto ukhamaraki septiembre phaxsinanakana, kunärsasa jallu pachaxa sarxañataki k’achata qallantki, ukjawa Yahoo Yatiyawina irnaqiri Gordon Donovan tataxa, laqawa uka jach’a utana tinkutchaqanakaru phutu apsuri, uka kawkhansa uka jach’a pataka tunka payani altusa utaxa tinkkatayna, ukjaru sariritayna.




FOTO: Gordon Donovan

Uka jach’a pataka tunka payani altusa uta tinkutata jichhakamaxa tunka phisqhani maranakäxataynawa. Uka jach’a utxa terrorista sata jaqinakawa kunjamatsa uka jach’a utxa tinkuyatäspa ukxa amuyt’xapxatayna, ukhamata mä 11 septiembre phaxsina tinkuxapxatayna.
 
FOTO: Gordon Donovan
“Aka markxa walpuni munastxa ukata ukhama sapa mara sartxa, ukatsa janiwa ukhamäpatxa chuyma alt’ata sarnaqksnati” sataynawa, uka Gordon Donovan phutu apsuri tataxa. Jupaxa Staten Island ukachaqana yurirítaynawa, ukatsa ukjanaraki jilsutayna ukhamaraki kunjamsa uka pä  jach’a pataka tunka payani altusa lurirsa, uka khukhatita, uñjarakitaynawa.






FOTO: Gordon Donovan

Uka phutu apsutanakapaxa janiwa ina ukhamaki, ina kunjamakisa apsuratäkataynati. Ukhamaraki uka pä jach’a utanaka tinkuratapatsa, kunasa mayjäxatayna, ukanaksa phutunaka apsurakitaynawa.

Gordon Donovan Tataxa uka sartawixa jani armatäñapataki phutunakampi phuqhachaña amtanïtaynawa. Uka jupaxa khä 2001 llakkaña marana phuqhatayna.
 
FOTO: Gordon Donovan
Jichhaxa ukachaqana mä Museo ukawa luratäski, siwa. Ukachaqana kimsa waranqa jaqinakawa uka pä jach’a utanakana allitattapata jiwarapxatayna. Jichhaxa ukachaqanakaxa janiwa uñt’añjamäkxiti, siwa. (Qillqiwa: Felix Layme P.) (Imágenes por Gordon Donovan/Yahoo News)