14 julio 2021

Wiphalana urupawa quwana los andes markana ut’ayasiwayi

 Wiphalana urupawa quwana los andes markana ut’ayasiwayi 

L. Isaac Callizaya Limachi

Cohana, llatunka uru, julio phaxsi, pä waranqa pä tunka mayani mara.- Llätunka urukipana aka julio phaxsina, pä waranqa pä tunka mayani maräkipana, Federación  Departamental Única de Trabajadores Campesinos de La Paz Tupaj Katari (FDUTCLP-TK), amtawayapxiwa, ukhamaraki, mä resolución kamachi apst’awayapxi, wiphala chimpuxa jani mä kutimpisa ñanqhachatañapataki, ukhamaraki wali yaqataxañapataki anqaxa markanakansa. Ukatawa amtawayata, “Dia Internacional de la Wiphala” sasina.

Aka wakichawixa apasiwayiwa Quwana (Cohana) Markana, Municipio Pucarani, Los Andes provinciana. Uka amtawi phuqañatakixa, jilata Larama David Choquehuanca Qulllasuyo Bolivia Marka irpirixa wali p’iqincht’awayi. Jupasti wali suma chuymampiwa katuqt’awayata Quwana Markanxa. Ukhamarakiwa, markachiri jila kullakanakaxa taqi markanakata purintawayapxhi Quwana Markaru wiphalas apt’sitkamaki. Ukhamaraki, Pucarani, Laja, Batallas, Puerto Pérez marka iripirinakasa jikthaptawayapxi qamart’awayañi mä sumaki jichuruxa sasina. Vicepresidente David Choquehuanca jilatasti wali qamasani ch’amañchiri arunakampiwa p’arxtayawayi markachiri jila kullakanakaru:

“…Wali kusisiñawa akhama mayacht’atatana ukhaxa, jiwasati mayacht’asiñanixa mä tamaki sartapxañanixa, yaqapxistaniwa. Jiwasati ma t’aqanukuta sarnaqaskakiñanixa, janiwa ist’apkistanisa, phiskasipxistaniwa…”. “…Aymarankaxa mayuruna apnaqasiñaniwa jiwaspacha, ukatakiwa wakicht’asipxañasa…”. “…Phisqa pataka marawa chhaqayaña munapxistu, janiwa chhaqayapkistaniti, jiwasaxa waranqatanwa, taqichiqanktanwa, ukhamarikiwa amuyusaxa taqichiqana p’arxtaski, jiwasaxa jaqitanwa…”. “Wiphalasaxa uñatatayistaniwa, nayra jist’artayistani, thakisa uñacht’aystani. Wiphalasampiwa jiwaspachpawa yaqasiñasa, wiphalasaxa wali yaqatañapataki anqaxa markanakansa”. “Kunapachatixa wiphala laphaqiyastana ukhaxa saña muntanwa uraqisa kutirayasxañani. Ukaxa, laxrasawa, ayllusawa, thakisa, sarawisa. Ukatwa mayakiñasa”. “Janiwa markasata armasiñasakiti, ukatwa wiphalankaski Amta aruxa. Whipalaxa janiwa wantirakiti, wiphalaxa Kurmi chimpuwa…”. “Wiñay Markatatanwa, janiwa chhaqhayapkistaspati, ch’ullqhitanwa”. “Amtañasawa, ukawa whipalasankaski… Wiphala laphaqiyastan ukhaxa sasktanwa amuyusata apsusxañi anqaxa marka amuyunaka, mayakixañani… Jiwastaypinsa janiwa utjañapakiti jisk’achasiña jiwaskama, utjañapawa yanapt’asiña. Uka saña muni wiphalasaxa… Ukatwa aka resolución kamachixa amtataski wiphalasaru yaqatañapataki anqaxa markanakansa…”. “Qhantxañaniwa Quwana Markatpacha, ukaxa wali askiwa…”. “Whipalasaxa phuchhantatanwa, usucht’apxistuwa, ususkakistunwa… Noviembre phaxsitakixa amtañaniwa, wiphalankamakiwa sarantaphañasa Chukiyawu markaru… Jiwaspachaxa apanaqasiñanipi, jichhawa sartasisipktana… ukatakiya mayacht’asiñani, yanapt’asiñani purapata. Thakhiruwa kutxañani, sarawiniskstanxaya…”

Ukhama arunakampiwa David Choquehuanca Bolivia Qullasuyo marka irpirixa wali ch’amancht’awayi Wiphala chimpuruxa Quwana markat pacha.

Ukxarusti, thuquwinaka, phustawinakas uñacht’ayatarakinwa sapa marakanakata. Qina Qina, Qarawni, Waka Thuquri, Lakit Siku, Tarqiyada, K’usillos, Balseros, ukham wali qhust’ata thuqhunakawa uñacht’ayatanxa niya jayp’u tuqiruxa.

Yaqhipa Marka iripiri jila kullakanakaxa, mayat’awayapxarakiwa yanapt’awinaka markanakapataki. Laq’a thakisa suma llusq’a thakixaspana sasina. Ukhamaraki, jani kuna q’añunakasa aksa Bahia Cohana quta thiyaru apantanitaxaspati sasina.




 

0 comentarios:

Publicar un comentario