08 octubre 2021

MUNICIPIO JESÚS DE MACHACANA QINA QINA THUQT'AWIPA

                    

Pasiri Kimsa urunaka saraqkipana taypi sata phaxsina pä waranqa pä tunka mayani marakipana, apasiwayi mä phuñchhawi Jesús de Machaca markana “Qina qina thukt’awi”, purintanawapxarakiwa tunka llatunka ayllunakana, sapa mayni ayllunakanakaxa qina qina thukhunt’awapxaraki.

Uka kipkaraki apasiwayi mä qhathu, uywanaka tuqita, waka wawanaka, qarwa, iwija, khuchhi, juk’ampina sarantawayi. Ukhamaraki, isinaka, suriyawu, punchu, awayunaka, kunaymani isinakwa aljart’asipkarakinxa, ñiq’ita lurt’ata lusa phukhunaka, palatunaka, ch’uxña q’uranaka, muxsa achunaka, challwa p’ap’i  juk’ampinakawa utjana.

Kunjamatixa jikxatt’asipxarakinwa Honorable Alcalde Municipal de Jesús de Machaca, Jilata Edwin Cusi, consejalanakampi chikt’ata, ukampirusa jach’a mallku Juan Guarachi, jach’a mallku taykampi walipuniwa jallallt’awapxaraki, sapa ayllunakanakaru thuqt’awipata.

Honorable Alcalde Municipal de Jesús de Machaca Edwin Cusi arst’awarakiwa akhama sasina “…jallallt’awaytwa taqpacha marka markachirinakaru purint’aniwapxatamata, aski jutawi churapsma taqiniru. Aka qina qina thukhunt’awixa janiwa Rosario mamitaru jach’añchañatakikiti, nanakaxa thuqt’asiptwa qina qina thuqt’awxa sata qalltataki, kunatsa qina qina sataxä, ukampixa qinayanakwa jawsasipktxa jalluntañapataki ukatxa wali suma ch’uqi satantañataki, uka amtawimpiwa sapa maransa thuqt’asitaraki”.

Jach’a mallku Juan Guarachi arst’awarakiwa: “tunka llätunka ayllu comunidades ukharakiwa aksaru purint’anawapxi, tumpt’iri, qamart’iri, culturasa juk’ampi jach’aru aptañani taqinisa uñt’añapawa kunjamsa thuqt’astana sata qalltañataki, aka uraqpachawa yatiñapaxa”, sasinwa arst’awaraki.

Ukhamarakiwa taqpacha ayllunaka comunidades palco tuqinxa tunka phisqhani k’atanakawa qallantawapxaraki thuqt’awipxa, uñichat’ayawapxaraki walisuma isthapt’ata, jilanakasa kullakanakasa, jilanakaxa ternuni, qhawampi, suriyawumpi ajunt’ata, phusasa phust'asisa ampararuxa mä suriyawusa apt’asita, Sara sara sasinwa walipuni uksaru aksaru thuqhunt’apkarakinxa uka kipkaraki kullakanakaxa chakitillankamaki wayita pullirani awayusa q’ipt’ata ukhamwa thuqhunt’apkarakinxa, ukatxa k’usillunakasa uksaru aksaru jalnakt’apkarakinxa.

Ukampirusa Jilata Eusebio Pairumani comunidad Sullkatiti Titiri uksatarakiwa jupaxa akhamwa arst’awayaki: “ kunatsa qhawa uskuntasisina thuqt’asiptxa, nayra pachanakaxa utjanwa ch’axwawinaka, nuwasiwinaka ukaqinakata, ukatwa  aka qhawaxa mä chaleco anti bala ukhamwa nanakatakixa, suriyawusti ampararu apt’ataxa ukaxa acirusa wich’inkhata qatatt’atapkirista ukhamwa qamasampiwa ukxa sara sara sasinwa thuqhunt’ataxa, ukampirusa aka suriyawuxa yaqhipaxa aciru p’iqiniskiwa utjaskiwa nayra suriyawunakaxa sasinwa arst’awaraki ukampirusa jaylint’awarakiwa, Sullkatiti Titiritwa purinta Machaqa markaruwa mantanta wayayaya…”, sasinawa arsuraki.

Ukhamwa walipuni thuqt’asiwapxaraki taqi comunidades ayllunaka palco mistusinxa sapa mayni ayllunakanawa plaza principal uksanxa mä puesto ukhamarakitaynawa ukharkamawa samart’apxaraki ukatxa thuqt’awimpi jaylliwimpi walipuni kusist’awapxana.

Ukatxa juk’ata juk’ata kut’awayxapxaraki


kawkha comunidad ukhatsa purint’anawapxi uksarkama sarantawayxapxaraki.

 

 Qillqiri: Verónica Ajacopa Pairumani 

Phuutullanaka: Franz G. Laime Perez